Mleko, śmietana

30 marca 2011

3Trzy produkty mleczne Mleko jest podstawowym źródłem pięciu głównych składników pokarmowych – węglowodanów, tłuszczy (w oparciu o ich zawartość klasyfikuje się mleko), minerałów (przede wszystkim wapnia), białek i witamin (zwłaszcza A i B). Mleko pełne zawiera co najmniej 3% tłuszczu, chude – mniej (od 0,5 do 3%), a odtłuszczone -wcale. Mleko odtłuszczone polecane jest osobom o wysokim poziomie cholesterolu we krwi. Część mleka jest homogenizowana. Homogenizacja to wytwarzanie jednolitej trwałej mieszaniny ze składników nie mieszających się ze sobą w normalnych warunkach. Stosowana powszechnie homogenizacja mleka ma na celu rozdrobnienie dużych cząsteczek tłuszczu, co przeciwdziała jego zbieraniu się na powierzchni mleka w postaci śmietanki. Mleko szczególnie bogate w tłuszcz nazywane jest śmietanką. Otrzymuje się ją w specjalnych wirówkach, a następnie pasteryzuje. Ze względu na procentową zawartość tłuszczu rozróżnia się śmietankę kawową (9%), kremową (30%) i tortową (36%). Zwykłą śmietanę spożywczą otrzymuje się przez zakwaszenie śmietanki. Aby uzyskać jogurt, należy zaszczepić w mleku pewne kultury bakterii, a następnie pozwolić, by się one rozmnażały w temperaturze 40-45 °C przez około 10-12 godzin. Rasy hodowane dla mięsa Rasą popularną w Ameryce Północnej, Argentynie, Australii i Nowej Zelandii jest hodowany pierwotnie w Anglii hereford. Krowy te mają czerwone tułowia i białe pyski, są łatwe w hodowli, a najlepsze warunki rozwoju znajdują na stepach. Niemal całkowicie czarne szkockie krowy aberdeen angus słyną z wysokiej jakości wołowiny. Chętnie hodowane są w Wielkiej Brytanii, USA, Australii, Nowej Zelandii, Kanadzie i Argentynie. Rasa ta szybko dojrzewa, niekiedy używana jest do krzyżowania z bydłem mlecznym. W Polsce hodowane są jedynie pojedyncze okazy buhajów. Masywne i białe szarole (charlois) pochodzą z Francji z okolic Nevers. Cechą charakterystyczną tej rasy jest szybkie dorastanie cieląt. Używane często do krzyżowania z krowami innych ras w celu otrzymania szybko dojrzewających ras krów mięsnych. Szare lub czarne brahmany radzą sobie dobrze w gorącym i wilgotnym klimacie. Pochodzą z Indii, a obecnie hoduje sieje w Ameryce Północnej i Południowej, Australii i Europie. Inne rasy mięsne to wytrzymały i odporny devon, afrikander, bonsmara i drakens-berger z Południowej Afryki, australijski murray grey oraz kerry i dexter z Irlandii. Mleko a bakterie Mleko „prosto od krowy” może być siedliskiem wielu chorobotwórczych bakterii. Największym zagrożeniem jest prątek gruźlicy. Najprostszym sposobem walki z chorobotwórczymi bakteriami jest pasteryzacja, to znaczy podgrzanie mleka do temperatury 72°C na około 15 sekund i następnie szybkie schłodzenie. Takie mleko można przechowywać w lodówce nawet kilka dni. Mleko UHT (skrót od ultra-high tem-peratures – bardzo wysokie temperatury) jest podgrzewane do temperatury 149°C na 6 do 9 sekund i schładzane. Tak przygotowane mleko przechowywane w szczelnie zamkniętych opakowaniach zachowuje świeżość przez kilka miesięcy. Z mleka produkuje się wiele popularnych artykułów spożywczych. Masło otrzymuje się przez ubijanie lub silne mieszanie i schłodzenie śmietany. Sery kwasowe niedojrzewające otrzymywane są przez podgrzanie kwaśnego mleka i spożywane w postaci twarogu. Największe znaczenie handlowe mają jednak sery podpuszczkowe dojrzewające. Masa serowa, czyli ścięty pod wpływem podpuszczki skrzep mleka, jest poddawana w ciągu 1-5 miesięcy dojrzewaniu tj. fermentacji pod wpływem określonych gatunków bakterii lub pleśni. Kazeina, główny składnik serów, wykorzystywana jest również do produkcji kosmetyków, klejów, lekarstw, farb, plastiku.

Bąkojad

3 lutego 2011

31Widok króla afrykańskich roślinożerców, słonia, z gromadą ptaków na grzbiecie i głowie, nie jest niczym wyjątkowym na sawannie. Bąkojady czerwonodziobe są wytrwałymi łowcami. NA skórze słonia znajduje się wiele smakowitych owadów, kleszczy i krwiopijnych komarów. Korzyść jest, więc obopólna: roślinożercy pozbywają się swoich pasożytów, natomiast ptaki mają bogate źródło pokarmu. Ponadto pełnią jeszcze jedną usługę. Ponieważ jest ich wiele, mogą dostrzec potencjalne niebezpieczeństwo. Nagły zryw bąkojadów do lotu może, więc być sygnałem dla gospodarza, że należy być ostrożnym. Z usług bąkojadów korzystają też nosorożce, bawoły, żyrafy i wiele gatunków antylop. Żółwie olbrzymie znalazły natomiast pomoc w pozbywaniu się kleszczy i owadów u jednego z gatunków zięb, które wydziobują z ich skory pasożyty. Żółw przybiera specjalną pozycję i udostępnia miejsca, w których znajduje się najwięcej owadów. Podczas zabiegu zastyga w całkowitym bezruchu. Komar widliszek jest znany z tego, że przy ukłuciu może przenieść do naszej krwi pierwotniaki – zarodźce. To one są powodem wyludniającej niegdyś całe wioski choroby zwanej malarią lub zimnicą. W rozwoju zarodźca, człowiek jest tylko żywicielem pośrednim, natomiast komar jest żywicielem ostatecznym i to w jego ślinach dojrzewają gotowe do zarażenia kolejne pokolenia pierwotniaków. Po wniknięciu do krwi człowieka zarodźce najpierw sadowią się w wątrobie, wątrobie później przedostają do krwinek czerwonych, gdzie przebiega ich dalszy rozwój i rozmnażanie. Pasożyty po kilku dniach opuszczają krwinki, równocześnie je niszcząc. Ponieważ pierwotniaki wnikają do kolejnych komórek napady malarii są regularne. Walka z malarią jest trudna i polega głównie na wyeliminowaniu komarów przenoszących chorobę. Od 1968 roku Polska została uznana za kraj wolny od malarii. Walka z tą chorobą była u nas o tyle łatwiejsza, że pierwotniak potrzebuje do rozwoju temperatury powyżej 16 stopni Celsjusza.